Vậy điều gì đã xảy ra với ngôi đền vĩ đại này? Điều gì khiến Ephesus từ một cảng thương mại tấp nập thành một vũng bùn lầy? Tất cả là bí ẩn của thế giới cổ đại đang chờ chúng ta khám phá.

Đền thờ nữ thần Artemis

Là thành phố được nữ thần Artemis bảo trợ, đền thờ đầu tiên dành tặng vị nữ thần đồng trinh này được xây dựng vào khoảng năm 800 trước Công Nguyên trên một dải đất bên sông, gần Ephesus, Hy Lạp. Nữ thần Artemis đối với người dân Ephesus có phần khác với tín ngưỡng của người dân Athens. 

Nếu như trong niềm tin của Athens, Artemis là nữa thần thợ săn thì đối với người Ephesus, Artemis là nữa thần của sự màu mỡ và thường được vẽ với những quả trứng, hay có nhiều bầu ngực, kéo từ eo đến vai, tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở. 

Ngôi đền đầu tiên có chứa một hòn đá thiêng, được cho là rơi xuống từ sao Thổ, sao của thần Zeus. Nó bị phá hủy và xây dựng lại khá nhiều lần trong vài trăm năm sau đó. Vào năm 600 trước công nguyên, thành phố Ephesus dần trở thành cảng thương mại lớn và một kiến trúc sư tên là Chersiphron đã quyết định xây dựng một ngôi đền mới, rộng lớn hơn, bằng những cột đá cao. Tuy nhiên, ngôi đền này cũng không đứng vững lâu. 

Vào năm 550 trước Công nguyên, vua Croesus của xứ Lydia đã xâm chiếm Ephesus và phá hủy ngôi đền. Rất nhiều ngôi đền Artemis khác đã được dựng lên để thế chỗ, những chưa có một ngôi đền nào xứng tầm với nữ thần và tất cả đều bị phá hủy.

Công cuộc xây dựng đền thờ Artemis vĩ đại

Sau đám cháy lớn phá hủy đền thờ Artemis cuối cùng, người dân Ephesus lại tiếp tục ao ước đến một ngôi nhà mới cho nữ thần của họ. Khi ấy, Ephesus đã trở thành thành phố sầm uất nhất trong khối Tiểu Á và họ có đủ tiềm lực để xây dựng ngôi đền vĩ đại. 

Ngôi đền được xây dựng trên vùng đất ướt trước đó từng tọa lạc các ngôi đền khác. Các văn tự cổ nói rõ đền thờ Artemis này chính là công trình đầu tiên được xây bằng đá cẩm thạch. Đền thờ có 36 cột, với rất nhiều kiệt tác nghệ thuật bên trong, nổi bật là tượng đồng của bốn người phụ nữ Amazon. Theo truyền thuyết, chính những người Amazon đã chạy trốn khỏi Hercules, đến Ephesus và xây dựng thành phố tại đây. 

Người dân Ephesus ước lượng họ sẽ mất 60 năm để xây công trình này, nhưng trên thực tế, họ đã dành ra tới 120 năm cho nó. 

Vào năm 333 trước công nguyên, Alexander Đại Đế đã ghé qua Ephesus và đền thờ vẫn đang trong quá trình xây dựng. Ông bày tỏ ý muốn tài trợ về mặt tài chính cho công trình với điều kiện thành phố vinh danh ông là người xây dựng nó, nhưng người đứng đầu Ephesus đã từ chối rất khéo: “Thật không phải lẽ khi một vị thần (chỉ Alexander Đại đế) lại phải xây đền thờ cho một vị thần khác”. Alexander hoàn toàn đồng ý với lời nói này và rút bỏ ý định đó.

Trong quá trình xây dựng, một sự cố đã xảy ra, một phần cột đá quá nặng và nó đè xuống công trình. Đêm đó, vị kiến trúc sư chính đã mơ thấy nữ thần Artemis hứa với ông rằng thần sẽ di chuyển hòn đá đến vị trí hợp lý. Sáng hôm sau khi kiến trúc sư tỉnh dậy, viên đá quả nhiên đã nằm đúng vị trí. 

Thiên Chúa giáo dẫn đến cái kết của sự tôn thờ Artemis

Thành phố vẫn tiếp tục phát triển thịnh vượng vài trăm năm sau đó và trở thành điểm đến của những người hành hương. Người dân Ephesus thậm chí còn phát triển nền công nghiệp sản xuất những mặt hàng souvenir có hình nữ thần Artemis trong đền. 

Chỉ đến khi một người đàn ông mang tên St.Paul tới thành phố để truyền đạo Thiên Chúa, mọi sự đã thay đổi. Vào năm 286 trước Công nguyên dưới sự tấn công mãnh liệt của những giáo dân Thiên chúa, đền thờ Artemis và cả thành phố suy tàn. Ngôi đền được xây dựng lại lần nữa nhưng đến năm 391 lại bị đế chế La Mã đóng cửa. Ephesus cũng nhanh chóng mất đi vị thế của một thành phố thương mại sầm uất khi con sông hướng ra biển lớn bị lấp, để lại ở Ephesus những đầm lầy lớn và tàn tích của một thời hoàng kim đã qua. 

Theo xzone.vn